Achterlandnetwerken en bereikbaarheid

Om de positie als belangrijk logistiek en industrieel knooppunt van Europa te versterken, werkt het Havenbedrijf Rotterdam samen met diverse partners aan het verbeteren van de bereikbaarheid. Hierbij streven we naar duurzame oplossingen met de ambitie om het Europese achterland optimaal te ontsluiten over de weg, per spoor, via pijpleidingen en over water. We richten ons op het beter benutten van de bestaande infrastructuur (capaciteitsmanagement) en investeren (samen met andere partijen) in bestaande en nieuwe infrastructuur. De inzet van slimme informatiesystemen en de uitwisseling van data tussen verschillende ketenpartijen helpen ook bij een betere bereikbaarheid. Binnen het Havenbedrijf Rotterdam beschouwen we digitalisering als de 'vijfde modaliteit', naast water, weg, spoor en pijpleidingen. Optimaal dataverkeer stelt ons in staat om de logistieke processen te stroomlijnen. Pronto is hiervan een voorbeeld. Deze applicatie is bedoeld voor rederijen, agenten, terminals en andere dienstverleners. Met Pronto kunnen zij alle activiteiten tijdens een port call plannen, uitvoeren en monitoren op basis van gestandaardiseerde data-uitwisseling.

Lees hier meer over Pronto.

Om de positie van de Rotterdamse haven in het Europese achterlandnetwerk te versterken, stelden we een bereikbaarheidsvisie op, inclusief drie opgaven:

  • optimalisatie van het ‘knooppunt’ Rotterdam;
  • versterking van de positie van Rotterdam in het netwerk Rotterdam-Antwerpen-Ruhrgebied;
  • versterking van de verbindingen met groeiregio's en economische centra via de TEN-T corridors.

Vanuit de drie hoofdopgaven en per modaliteit werken we continu aan verbetering. In 2019 stellen we een multimodale strategie van de bereikbaarheidsvisie op.

Modal split

Samen met onder andere onze Havenvisiepartners en klanten maakten we afspraken over de modal split. Dit is de verhouding tussen het aandeel containers dat via de weg of via andere modaliteiten, zoals het spoor en de binnenvaart de Maasvlakte verlaat. Met een ‘modal shift’ benoemen we een verschuiving van vervoer over de weg naar de modaliteiten water en spoor. Dit is noodzakelijk om groeiende goederenstromen naar het achterland ook in de toekomst te kunnen blijven verwerken. We spannen ons in om samen met marktpartijen de afhandeling van de modaliteiten spoor en binnenvaart in de haven te verbeteren en eventuele knelpunten op te lossen. Voorbeelden hiervan zijn PortShuttle en de aanleg van de Container Exchange Route (spoor) en Nextlogic, het sectoroverleg containerbinnenvaartketen, werkgroepen en het ondersteunen van de West-Brabant corridor en Ruhr Express (binnenvaart). Toch nam het aandeel containerwegverkeer op de Maasvlakte toe van 50,4% tot 51,9%. Dit ging vrijwel geheel ten koste van het binnenvaartaandeel. De congestieproblematiek die de containerbinnnenvaart in 2018 ondervond, droeg hieraan bij.

Investeren in knelpunten

Om economische groei te kunnen blijven faciliteren en stimuleren, zetten we (samen met het Rijk en andere partners) in op een aantal belangrijke bereikbaarheidsprojecten. We brengen knelpunten in de infrastructuur in beeld met verantwoordelijke beheerders en we initiëren projecten. We nemen hiervoor deel aan landelijke en regionale platforms om de bereikbaarheid van de haven op de agenda's te zetten en hiervoor financiële middelen te reserveren. Daarmee verbeteren we de kwaliteit van de haven als vestigingsplaats en de bereikbaarheid in en rond de haven voor de verschillende modaliteiten.

Container Exchange Route

Het Havenbedrijf Rotterdam startte in 2018 met de aanleg van de Container Exchange Route (CER). De CER verbindt diepzee containerterminals, empty depots, railterminals en distributiebedrijven op de Maasvlakte met elkaar. Doel van dit project is om de uitwisselkosten tussen de verschillende bedrijven te reduceren en de verbindingen met het Europese achterland verder te verbeteren.

'De CER biedt de mogelijkheid om containerstromen te bundelen waardoor treinen, binnenvaartschepen en feederschepen niet langer naar de verschillende terminals hoeven te gaan. Met de CER introduceert het Havenbedrijf Rotterdam een compleet nieuw, geavanceerd en uniek systeem. De CER verbetert de verbinding tussen containerterminals op de Maasvlakte, bestrijdt congestie en vermindert daarmee de kosten, hetgeen de concurrentiepositie van de Rotterdamse haven als containerhub verder verbetert.'

Ronald Paul, COO Havenbedrijf Rotterdam

Water is belangrijk voor de aan- en afvoer van goederen in het haven- en industriecomplex. Via de modal shift willen we meer vervoer verschuiven naar onder meer binnenvaart in plaats van de weg. Voortdurende aandacht voor brughoogten in het achterland en onderhoud van de waterwegen en havens zorgt voor een goede bereikbaarheid en de gewenste groei van het binnenvaartproduct.

Maatregelen tegen congestie

Ook in 2018 trad congestie op in de Rotterdamse haven. Op een aantal momenten verslechterde de situatie zelfs in vergelijking met 2017. Een van de oorzaken hiervoor was de lage waterstand. We werkten met diverse partijen aan maatregelen voor een efficiëntere afhandeling van de containerbinnenvaart van en naar Rotterdam. Op initiatief van het Havenbedrijf Rotterdam nemen partijen uit binnen- en buitenland deel aan het Sectoroverleg Containerbinnenvaart. In de periode van september 2017 tot september 2018 zijn vijf plenaire bijeenkomsten geweest. We werken aan verschillende oplossingen. Hieronder vallen het doen van onderzoek naar en het uitvoeren van een pilot met container ontkoppelpunten, het opstellen van een guideline voor verladers, expediteurs en andere partijen in de keten, het bundelen van containers, het samenwerken van deepsea terminals en binnenvaartoperators, het monitoren van ketenperformance en het beter gebruiken van systemen voor informatie-uitwisseling. Daarnaast leverden we in 2018 het informatieplatform Nextlogic op. Negentien partijen sloten zich al aan bij dit platform. In 2019 verwachten we een planningstool te implementeren, ook wel ‘Brein’ genoemd. Via Nextlogic delen partijen (terminals, depots, barge operators) actuele informatie op basis waarvan ‘Brein’ een integrale, neutrale en dynamische planning maakt voor de afhandeling van binnenvaart in de Rotterdamse haven.

Incentiveregeling
In 2017 stelde het Havenbedrijf Rotterdam een incentiveregeling beschikbaar ter financiering van initiatieven uit de markt die op korte termijn een bijdrage kunnen leveren aan een efficiënte afhandeling. Ook maakten partners afspraken over containerbundeling. Het Havenbedrijf Rotterdam verwelkomt en ondersteunt de bundelinitiatieven op de West-Brabant Corridor (Tilburg-Oosterhout-Moerdijk-Rotterdam) en de Duisburg Corridor (Duisburg-Gorinchem-Rotterdam).

‘Blauwe Golf Verbindend’

Op 1 februari 2018 tekenden de provincies Noord-Holland en Zuid-Holland, de Nationale Databank Wegverkeersgegevens, Rijkswaterstaat, Havenbedrijf Amsterdam en het Havenbedrijf Rotterdam een nieuwe samenwerkingsovereenkomst ‘Blauwe Golf Verbindend’. Het project beproeft nieuwe methoden van betrouwbare informatievoorziening en reisadviezen voor (vaar)weggebruikers. Dit zorgt voor verbetering van de doorvaart op corridors, tijdwinst voor de beroepsvaart en minder reistijdverlies voor weggebruikers.

Verdieping Nieuwe Waterweg

Rijkswaterstaat en het Havenbedrijf Rotterdam verdiepen de Nieuwe Waterweg en de Botlek. Het gaat om een verdieping van anderhalve meter over een afstand van 25 kilometer tussen Hoek van Holland en de Beneluxtunnel en de aansluitende Botlekhaven. Dit is nodig om de bereikbaarheid voor diepe zeeschepen van de Botlekhavens te verbeteren. De eerste fase van de verdieping is inmiddels afgerond en de verdieping van de Petroleumhaven is in het laatste kwartaal van 2018 gestart. In 2019 verwijderen we de te ondiep liggende kabels en leidingen in de Botlek en Nieuwe Waterweg.

Bijna de helft van de containers gaat over de weg naar een locatie in de regio, waarna de lading verder richting achterland gaat. Onderhoudswerken en innovatie zijn essentieel om het wegverkeer efficiënter, veiliger en duurzamer te maken. Daarnaast is bereikbaarheid over de weg van groot belang voor de werknemers en dienstverleners (zoals aannemers, onderhoudsdiensten) in de haven.

Bereikbaarheid over de weg staat de komende jaren onder druk door de grote onderhoudsopgave rondom de naoorlogse infrastructuur. We streven ernaar met de betrokken wegbeheerders deze impact zoveel mogelijk te beperken en te spreiden.

Platooning in Rotterdamse haven

De Rotterdamse haven was begin oktober 2018 het decor van de Experience Week Connected Transport. Er vonden op verschillende routes 250 testritten plaats met in konvooi rijdende trucks, voorzien van connected technologie. Bij connected transport rijden meerdere vrachtwagens als een groep. Ze worden als eenheid gepland en rijden op ruime en veilige volgafstand van elkaar. Deze oplossing kan helpen om in de toekomst logistieke processen in de haven nog soepeler te laten verlopen.

Uitbreiding hoofdwegennet

Om de positie als belangrijk logistiek en industrieel knooppunt van Europa te versterken, werkt het Havenbedrijf Rotterdam samen met diverse partners aan het verbeteren van de bereikbaarheid, onder andere met Rijkswaterstaat (weg). De aanleg van de Maasdeltatunnel is hiervan een goed voorbeeld. Het Havenbedrijf Rotterdam juicht de komst van deze tunnel toe. Naast de Botlektunnel krijgt de Rotterdamse haven nu een tweede ontsluiting van het haven- en industriecomplex via de weg. Dat zorgt voor een betere aan- en afvoer van goederen via de weg.

Prinses Amaliaviaduct verbetert bereikbaarheid

Eind 2018 namen we het Prinses Amaliaviaduct op de Maasvlakte 2 officieel in gebruik. Het nieuwe viaduct verbetert de doorstroom op de Maasvlakteweg. Zo is de weg over vijf kilometer verbreed van 2x1 strook naar 2x2 stroken en een vluchtstrook aan beide zijden. Bij het Prinses Amaliaviaduct komen meerdere wegen samen: Maasvlakteweg, Prinses Máximaweg, Maasvlakteboulevard en de Amoerweg. Daarnaast kruisen de spoorlijn, de leidingenstrook en ook de toekomstige Container Exchange Route (CER) hier op het gelijkvloerse kruispunt. De aanleg van het viaduct is het eerste grootschalige project waarbij gebruik is gemaakt van Beaumix. Dit is een nieuw soort schoongewassen materiaal uit de afvalverbrandingsoven ter vervanging van zand. 230.000 ton voormalig afval is hergebruikt voor het Prinses Amaliaviaduct.

Transferium Maasvlakte

Eind 2018 kwam het Transferium Maasvlakte tot stand, in samenwerking met het minsterie van Infrastructuur en Waterstaat, Metropoolregio Rotterdam Den Haag en de Verkeersonderneming. Het Transferium Maasvlakte dient als overstappunt naar de verschillende bedrijven en terminals. De dienstregeling is hiervoor afgestemd op shifttijden. Hiermee zetten we een belangrijke stap naar een meer duurzame bereikbaarheid voor werknemers.

Door economische groei stijgt het transport van goederen. We willen goederenstromen zoveel mogelijk via het spoor regelen om wegen te ontlasten en een positieve bijdrage te leveren aan milieudoelen. Daarnaast ontsluit het spoor nieuwe markten voor Rotterdam en biedt het kansen om marktaandeel te winnen.

Theemswegtracé

Met de aanleg van het Theemswegtracé vergroten we de bereikbaarheid van de Maasvlakte via het spoor. Dit tracé vervangt vanaf 2021 de Calandbrug. Het Theemswegtracé behelst een verlegging van de Havenspoorlijn, het eerste deel van de Betuweroute, over een lengte van ongeveer vier kilometer. Hierdoor gaat de spoorlijn straks niet meer over de Calandbrug en hinderen scheepvaart en spoorverkeer elkaar vanaf 2021 niet langer. In 2018 vond het definitieve tracébesluit plaats, startten we met de onderbouw (het verhoogde betonnen spoorviaduct, inclusief twee stalen boogbruggen) en leverde de aannemer de benodigde windschermen op. Daarnaast realiseerden we de uitvraag voor de bovenbouw (het spoor en de daarbij behorende systemen).

Masterplan Spoorgoederenvervoer

Eind 2017 nam de Spoorgoederentafel het initiatief tot het opstellen van een Masterplan Spoorgoederenvervoer. Het Havenbedrijf Rotterdam vervulde een voortrekkersrol bij de totstandkoming van het Masterplan en het hierop volgende Maatregelenpakket. Om het goederenvervoer per spoor onder verladers te stimuleren, richt het Maatregelenpakket zich op verlaging van kosten op de korte en middellange termijn. Investeringen zijn nodig om een efficiënter en internationaal concurrerender goederenvervoer per spoor mogelijk te maken. De staatssecretaris van Infrastructuur en Waterstaat presenteerde de voorstellen op 19 juni aan de Tweede Kamer.

Betere spoorverbinding tussen Nederland en Poolse achterland

Het Havenbedrijf Rotterdam en Schavemaker Logistics & Transport zijn beide lid van het consortium Linked by Rail met als doel de spoorverbinding tussen Rotterdam en Zuid-Polen te versterken. Schavemaker vergroot de overslagcapaciteit van zijn railterminal ten zuidwesten van de Poolse stad Wroclaw door het verlengen van twee spoorbanen. Tevens kondigde het bedrijf in 2018 een nieuwe directe treinverbinding aan tussen Zuid-Polen en Moerdijk. Dit betekent een intensiever gebruik van het spoor en minder vrachtwagens.

Gesprekken over havenovereenkomst met Noordrijn-Westfalen

In maart 2018 startten Noordrijn-Westfalen en het Havenbedrijf Rotterdam overleg over een havenovereenkomst. Deze overeenkomst heeft als doel om de achterlandverbindingen en de logistieke keten te optimaliseren.

Nieuwe spoorshuttle naar Stuttgart

Het Havenbedrijf Rotterdam ondersteunt de shuttle van railoperator Hupac. We verwachten door de shuttle een stijging van 25.000 TEU per jaar en daarmee een verhoging van het marktaandeel in Baden Württemberg. In 2018 leverden we een financiële bijdrage aan dit project vanuit het programma Rail Incubator. Dit is een stimuleringsprogramma om commerciële bedrijven te helpen shuttleverbindingen te ontwikkelen of de frequentie te verhogen. Verder is het netwerk van shuttleverbindingen in 2018 uitgebreid met een directe verbinding naar Budapest.

PortShuttle

In 2017 namen we PortShuttle Rotterdam over. PortShuttle is de spooroplossing voor uitwisseling van containers tussen terminals in de haven van Rotterdam. Daarmee bieden we een alternatief voor transport over de weg. Naast de bestaande hub voor PortShuttle op het Rail Service Centre bestaat er sinds eind 2017 een tweede omloop en CTT Pernis als tweede hublocatie. Met PortShuttle kunnen railoperators, logistieke dienstverleners en rederijen ladingstromen consolideren en de logistiek binnen Rotterdam optimaliseren.

Stimulans spoorgoederenvervoer

Partijen betrokken bij het goederenvervoer over het spoor (onder meer het Havenbedrijf Rotterdam) hebben met staatssecretaris Van Veldhoven (Infrastructuur en Waterstaat) overeenstemming bereikt over een maatregelenpakket om het spoorgoederenvervoer nog duurzamer en aantrekkelijker te maken. Naast een verlaging van het tarief zijn afspraken gemaakt over het verder goed en verantwoord uitrollen van het Europese spoorveiligheidssysteem ERTMS, havenlogistiek en over de verbetering van de leefomgeving voor omwonenden langs het spoor.

Derde spoor

De Betuweroute is een onmisbare spoorlijn voor de verbinding met het Duitse achterland en verder. Het Duitse deel van het spoor tussen Emmerich en Oberhausen is nog steeds niet af. Vanuit het Duitse ministerie van Verkeer en Infrastructuur zijn al jaren onvoldoende vorderingen geboekt. Hierdoor rijden er maar zo’n honderd goederentreinen per dag, in plaats van de voorspelde 160 treinen. Om deze reden stuurde CEO Allard Castelein van het Havenbedrijf Rotterdam een brief naar de Duitse minister van Verkeer en Infrastructuur. In deze brief uitte hij zijn zorgen en benadrukte hij de urgentie van de spoorwegverbinding. De brief vraagt om een duidelijk implementatieperspectief en een realistische opleverdatum van het derde spoor.

De haven van Rotterdam beschikt over een uitgebreid netwerk van pijpleidingen voor transport van natte bulk, zoals ruwe olie, olieproducten, chemicaliën, en industriële gassen. Voor de uitbreiding van de bestaande pijpleidinginfrastructuur is ruimte nodig. Daarnaast vraagt de transitie van fossiele naar duurzame brandstoffen om een betere benutting van de huidige capaciteit. Naast bestaande transporten moet er namelijk ruimte zijn voor het toevoegen van nieuwe soorten transport.

Optimaliseren netinfrastructuur

De haven van Rotterdam biedt bedrijven de mogelijkheid en ruimte om nieuwe leidingen te leggen in de daarvoor beschikbare leidingstroken. Deze corridors zijn al volledig ingericht voor de nieuwe aanleg. Het Havenbedrijf Rotterdam heeft permanent ruimte beschikbaar voor geïnteresseerde bedrijven. Door de energietransitie komen er de komende decennia veel kabels en leidingen bij. Dit zorgt voor een toenemende druk op de beschikbare ruimte in de leidingstroken. Samen met Tennet en Stedin onderzoeken we de mogelijkheden voor optimalisatie van de netinfrastructuur en het ruimtebeslag. Daarnaast vindt het Havenbedrijf Rotterdam dat er meer (beleidsmatige) aandacht voor buisleidingen nodig is. Het Rijk brengt de kansen, mogelijkheden en toekomstige potentiële vraag naar buisleidingentransport in kaart.

Bij diverse projecten, zoals de aanleg van de Maasdeltatunnel, CER, Theemswegtracé en de verdieping van de Nieuwe Waterweg, legden we leidingen om of haalden ze weg.